Biyonik El Protezi Nedir, Kimler Kullanabilir?
El ya da kol kaybı, günlük hayatın en basit işlerini bile zorlaştırabilir: bir bardağı tutmak, ayakkabı bağlamak, telefonu kullanmak. Biyonik el protezleri, bu işlerin bir kısmını yeniden mümkün kılmayı amaçlayan, kas sinyalleriyle çalışan protezlerdir.
Bu yazıda biyonik el protezinin nasıl çalıştığını, kimler için uygun olabileceğini ve sürecin nasıl ilerlediğini sade bir dille anlatıyoruz. Yazının sonunda birlikte çalıştığımız Sosyal Ortopedist'i de tanıtıyoruz.
Bu yazı kimler için? Doğuştan ya da sonradan el veya kol uzuv farklılığı olanlar, parmak kaybı yaşayanlar ve çocuğu için protez seçeneklerini araştıran anne-babalar için.
Biyonik el protezi nedir?
Biyonik el protezi, tıbbi adıyla miyoelektrik el protezi, koldaki kasların kasılırken oluşturduğu küçük elektrik sinyalleriyle çalışır. Protezin kola temas eden iç yüzündeki sensörler (elektrotlar) bu sinyalleri cildin üzerinden algılar. Protezin içindeki küçük motorlar da bu sinyallere göre parmakları açar veya kapatır.
Kullanıcı, kaslarını belirli şekillerde kasarak farklı kavrama şekilleri arasında geçiş yapabilir: bir bardağı tüm elle kavramak, bir kalemi parmak uçlarıyla tutmak ya da bir anahtarı yandan sıkıştırmak gibi.
Diğer protezlerden farkı nedir?
Üst ekstremite (el ve kol) protezleri genel olarak üç gruba ayrılır:
Estetik (kozmetik) protezler: Elin görünümünü tamamlar; hareket etmez.
Vücut gücüyle çalışan protezler: Omuz ya da bilek hareketi, kayış ve kablolar veya mekanik bağlantılar aracılığıyla protezi açıp kapatır. Elektronik parça içermez.
Miyoelektrik (biyonik) protezler: Kas sinyalleriyle çalışır, şarj edilebilir bataryası vardır ve birden fazla kavrama şekli sunar.
Hangi protezin uygun olduğu; kaybın seviyesine, kişinin günlük ihtiyaçlarına, işine ve beklentisine göre değişir. Bazı kişiler için en uygun seçenek mekanik bir protez olabilir.
Kimler kullanabilir?
Biyonik el protezleri genel olarak şu durumlarda gündeme gelebilir:
Dirsek altı uzuv farklılığı (önkol seviyesinde el kaybı) olan yetişkinler ve çocuklar
Uygun sistemlerle dirsek üstü seviyesindeki kayıplar
Doğuştan uzuv farklılığı ya da kaza, yaralanma veya hastalık nedeniyle sonradan oluşan kayıplar
Parmak veya avuç kaybı olan kişiler (bu durumda çoğu zaman motorsuz, bilek hareketiyle çalışan parmak protezleri değerlendirilir)
Çocuklarda bazı biyonik el modelleri 8 yaşından itibaren kullanılabilmektedir. Çocuk büyüdükçe protezin kola oturan bölümünün (soket) yenilenmesi gerekebilir.
Bir kişinin biyonik protez için uygun olup olmadığına tek başına karar verilemez. Koldaki kas sinyallerinin yeterliliği, güdüğün (kalan kol bölümünün) uzunluğu ve şekli, cildin durumu, ağrı, eklem hareket açıklığı ve kişinin beklentileri birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirme hekim muayenesi ve protez uzmanının incelemesiyle yapılır.
Süreç nasıl işler?
Muayene: El ve kol muayene edilir; kaybın seviyesi, güdüğün ve cildin durumu değerlendirilir.
Sensör testi: Koldaki kas sinyalleri ölçülür. Uygun durumlarda deneme protezi ile kullanım denenir.
3D tarama ve tasarım: Kolun 3D taraması alınır; soket kişiye özel tasarlanır ve üretilir.
Teslim ve eğitim: Protez takılır. Kavrama şekilleri, takıp çıkarma, şarj ve bakım birlikte çalışılır. Bazı sistemlerde kavrama ayarları bir telefon uygulamasıyla yapılabilir.
Kontroller: Kullanım düzenli kontrollerle takip edilir; gerekirse soket ve ayarlar güncellenir.
Biyonik eli kullanmayı öğrenmek zaman ve pratik ister. Fizyoterapist ve ergoterapist desteğiyle yapılan çalışmalar, protezin günlük hayata uyumunu kolaylaştırır.
Günlük yaşamda biyonik el
Su ve nem: Bazı modeller su geçirmez sınıftadır, bazıları ise yalnızca günlük kullanım için tasarlanmıştır. Kullanmadan önce modelin özelliklerini öğrenmek gerekir.
Dokunmatik ekran: Bazı modellerin parmak uçları telefon ve tablet ekranlarıyla kullanılabilir.
Şarj: Bataryanın düzenli olarak şarj edilmesi gerekir.
Spor ve hobiler: Bisiklet, fitness, yoga ya da müzik aleti çalmak gibi aktiviteler için takılıp çıkarılabilen özel uçlar vardır.
Amputasyon gerekiyorsa: El cerrahisinin rolü
Bir el veya parmak yaralanmasında ilk hedef, mümkünse kopan parçayı mikrocerrahiyle yerine dikmek ve elin dokularını korumaktır. Bu mümkün olmadığında yapılan amputasyon, ileride protez kullanımını doğrudan etkiler.
Cerrahi sırasında güdüğün uzunluğunun korunması, kemik ucunun düzgün şekillendirilmesi, sinir uçlarının ağrılı nöroma oluşturmayacak şekilde ele alınması ve iyi bir yumuşak doku örtüsü, protezin daha rahat oturmasına yardımcı olur. Bu nedenle mümkün olduğunda cerrah ile protez ekibinin baştan birlikte planlama yapması önemlidir.
Birlikte çalışıyoruz: Sosyal Ortopedist
Spineast olarak Sosyal Ortopedist ile birlikte çalışıyor, projelerimizi birlikte yürütüyoruz. Sosyal Ortopedist, Open Bionics'in Türkiye'deki yetkili ve resmi distribütörü olarak Hero ürün ailesini (Hero Arm, Hero PRO, Hero RGD, Hero FLEX ve Hero GAUNTLET) Türkiye'de sunmaktadır. Kurucusu ve CEO'su Dr. Javad Mirzazada ile hastaya özel tasarım ve biyonik çözümler üzerine ortak projeler yürütüyoruz.
Ürün ailesi ve süreç hakkında daha fazla bilgiye Sosyal Ortopedist sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Randevu
El veya parmak kaybı, protez öncesi değerlendirme ya da güdük sorunları için Medistate Çekmeköy Hastanesi'nde online randevu alabilirsiniz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı veya tedavinin yerine geçmez ve herhangi bir ürünün satışı ya da tanıtımı amacı taşımaz. Protez uygunluğu, hekim muayenesi ve protez uzmanının değerlendirmesiyle belirlenir. Open Bionics ve Hero, Open Bionics Ltd.'ye ait markalardır.
Yazar ve editör: Op. Dr. Turan Najafov, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı (Mikrocerrahi, Deformite ve Tümör Cerrahisi) · İletişim: info@spineast.com · Son güncelleme: Ekim 2026
Comments