Kopan Başparmak Dikildi Ama Tutmadı: Başparmak Ucunu El Ayasından Alınan Dokuyla Yeniden Yapmak
Parmak kopmalarında ilk hedef, kopan parçayı mikrocerrahiyle yerine dikmektir (replantasyon). Ancak her dikilen parmak tutmaz. Damarlar yeterince kan taşıyamazsa dikilen parça birkaç gün ya da hafta içinde kararır ve ölür (nekroz).
Bu yazıda, dikildikten sonra ucu kararan bir başparmağı, el ayasının kenarından alınan küçük bir doku parçasıyla, tek ameliyatta ve boyunu kısaltmadan nasıl yeniden yaptığımızı anlatıyoruz.
Bu yazı kimler için? Parmak ucu yaralanması ya da kopması yaşayanlar, dikilen parmağı tutmayanlar, kendisine "flep" ameliyatı önerilen ve bunun ne olduğunu merak edenler için.
Başparmak neden bu kadar önemli?
Başparmak, elin işlevlerinin çok büyük bir kısmını tek başına üstlenir. Kavramak, tutmak, çevirmek ve yazmak başparmak olmadan çok zorlaşır. Başparmak ucunun derisi de özeldir: kılsızdır, kalındır, sürtünmeye dayanıklıdır ve dokunduğumuz her şeyi hissetmemizi sağlar.
Bu yüzden başparmak ucunda bir kayıp olduğunda amaç yalnızca yarayı kapatmak değil; boyu, dayanıklılığı ve hissi birlikte geri kazandırmaktır.
Hikâyemiz: Dikilen parmak tutmayınca
Hastamız 30 yaşında bir erkek. Bir trafik kazasında sol başparmağının ucu tamamen koptu. Kopan parça başka bir merkezde yerine dikildi, ancak doku yaşamadı. Kazadan iki ay sonra bize ulaştığında başparmağının uç kısmı kararmış ve ölmüştü. Kararan bölgenin hemen gerisindeki deride enfeksiyon (selülit) vardı ve bir haftalık antibiyotik tedavisiyle geriledi.
Hastamızın bir isteği de vardı: İkinci bir ameliyat ya da vücudunun başka bir yerinden deri yaması (greft) istemiyordu.
Seçenekler neydi?
Kemiği kısaltıp kapatmak: En basit yol, ama başparmak boyunu kaybettirir.
Komşu bölgeden döndürülen flep: El sırtından alınan bir doku parçası başparmağa çevrilebilir. Ancak alınan yere çoğu zaman deri yaması gerekir ve bu bölgede kasılma (kontraktür) riski vardır. Hastamız deri yaması istemiyordu.
Serbest flep: Vücudun başka bir yerinden, kendi damarı ve siniriyle alınan doku parçası mikrocerrahiyle başparmağa bağlanır. Tek ameliyatta duyulu ve dayanıklı bir örtü sağlar.
Biz üçüncü yolu, serbest hipotenar flebi seçtik.
Hipotenar flep nedir?
El ayasının serçe parmak tarafındaki kabarık bölgeye hipotenar bölge denir. Buradaki deri, parmak ucu derisine çok benzer: kılsızdır, kalındır ve aşınmaya dayanıklıdır. Hipotenar flep, bu bölgeden alınan küçük bir deri parçasının, onu besleyen atardamar, toplardamar ve siniriyle birlikte başparmağa taşınmasıdır.
Bu flebin iki önemli avantajı var:
Benzer doku: Parmak ucunun kaybettiği deriyi, en çok benzeyen deriyle yerine koyar.
Gizli iz: Flebin alındığı yer doğrudan dikilerek kapatılır; iz elin kenarında kalır ve deri yaması gerekmez.
Ameliyat
Damar haritası: Ameliyattan önce ultrason ile başparmaktaki damarlar haritalandı. Başparmağın atardamarı, kararmış bölgenin yaklaşık 1 cm gerisinde sağlıklı ve atımlı bulundu.
Temizlik: Ölü dokular temizlendi. Kemik kısaltılmadı, böylece başparmağın boyu korundu.
Flebin alınması: El ayasının kenarından 3 × 2,5 cm boyutunda bir flep, serçe parmağın atardamarı ve siniriyle birlikte kaldırıldı. Flebin alındığı yer, gerginlik olmadan doğrudan kapatıldı.
Mikrocerrahi: Mikroskop altında flebin atardamarı başparmağın atardamarına, toplardamarı da başparmağın sırtındaki bir toplardamara dikildi. Sinirler birbirine bağlandı.
Sinir onarımı: Flebin alındığı yerdeki sinir boşluğu, ön koldan alınan küçük bir deri siniri dalıyla onarıldı.
Ameliyat yaklaşık iki saat sürdü.
Sonuç
Flep tamamen yaşadı.
Hastamız ameliyattan dört ay sonra işine döndü.
Yedinci ayda yapılan duyu testinde iki noktayı ayırt etme mesafesi 8 mm (sabit) ve 5 mm (hareketli) ölçüldü. Bu, başparmak ucunda koruyucu hissin geri geldiğini gösterir. Koruyucu his, parmak ucunun ağrı, ısı ve basınç gibi uyarıları algılayarak kendini yaralanmalara karşı koruyabilmesidir.
Başparmağın boyu korundu.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Hipotenar flep kimler için uygun?
Parmak ucunda deri ve yumuşak doku kaybı olanlar
Dikilen parmağın ucu tutmayanlar
Hissin özellikle önemli olduğu başparmak ve işaret parmağı yaralanmaları
Kemiğin kısaltılmasını ya da deri yaması istemeyenler
Her hasta için uygun değildir. Mikrocerrahi deneyimi ve uygun damarlar gerekir; yaralanmanın büyüklüğü ve yeri seçeneği değiştirir. Doğru yöntem, muayene ve gerekirse damar görüntülemesiyle birlikte belirlenir.
Parmak koparsa ne yapmalı?
Parmak kopmalarında ilk dakikalar önemlidir:
Kanayan yere temiz bir bezle bastırın.
Kopan parçayı temiz, nemli bir gazlı beze sarın ve naylon bir poşete koyun.
Poşeti buzlu suyun içine koyun. Parça buzla doğrudan temas etmemelidir.
Vakit kaybetmeden, mikrocerrahi yapılabilen bir merkeze başvurun.
Dikilen parmak tutmasa bile, bu yazıdaki gibi seçenekler vardır. Erken başvurmak, seçenekleri artırır.
Randevu
Parmak ucu yaralanması, kopması ya da tutmayan bir replantasyonla ilgili değerlendirme için Medistate Çekmeköy Hastanesi'nde online randevu alabilirsiniz.
Not: Bu yazıdaki vaka, hastamızın yazılı onayıyla ve kimliğini belirleyebilecek bilgiler çıkarılarak paylaşılmıştır. Vaka, bilimsel bir bildiri olarak da hazırlanmıştır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı veya tedavinin yerine geçmez. Her hastanın durumu farklıdır; tedavi seçenekleri ve sonuçlar kişiden kişiye değişir.
Yazar ve editör: Op. Dr. Turan Najafov, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı (Mikrocerrahi, Deformite ve Tümör Cerrahisi) · İletişim: info@spineast.com · Son güncelleme: Ekim 2026
Comments